Aandacht voor mij
Op de foto: Coördinatoren Aandacht voor mij en Maaike Riemersma
Amsterdam kent naast Welzijn op Recept ook Aandacht voor mij, een collectieve vorm van de interventie. Kwartiermaker Maaike Riemersma werkt hard en met succes aan de uitrol ervan over de stad. Volgens stedelijk projectleider Welzijn op Recept Ester Tas is het belangrijk dat Aandacht voor mij er ook is. De impact is enorm voor huisartsen en welzijnscoaches en vooral voor de deelnemers.
Aandacht voor mij werd in 2020 door Annemieke Winder van Vrouwen Vooruit ontwikkeld voor migrantenvrouwen die regelmatig met onbegrepen klachten bij de huisarts kwamen. Die kon weinig voor hen betekenen, omdat de klachten een dieperliggende, vaak niet-medische oorzaak hadden. Deze vrouwen staan altijd klaar voor anderen, vooral familieleden en gaan voorbij aan hun eigen behoeften. Ze zijn niet gewend voor zichzelf te kiezen en grenzen te stellen. Dat alles leidt tot stress en diverse lichamelijke klachten, waarmee ze niet echt bij anderen terecht kunnen of familieleden niet willen belasten.
Empowerment door gesprekken
Om deze vrouwen toch te kunnen helpen, is in samenwerking met het Vrouwencentrum Aandacht voor mij opgezet. De vrouwen worden daarnaar doorverwezen door de huisarts, POH of fysiotherapeut.
“In zes of soms acht bijeenkomsten worden verschillende onderwerpen besproken en proberen we de deelnemers uit hun isolement, uit het loopje naar de huisarts vanwege de onbegrepen klachten en uit het informele programma te halen.” Het gaat om onderwerpen als stress, het belang van bewegen, ook bij moeheid of pijn, gezonde voeding en leefstijl, maar ook bijvoorbeeld de overgang. De gesprekken worden begeleid door een professional.
Bij alle bijeenkomsten zijn ook de coördinator en een ervaringsdeskundige aanwezig en meestal ook een welzijnscoach. De welzijnscoach is betrokken bij de intake, neemt sowieso deel aan de eerste en de laatste bijeenkomst en kijkt of er nog verdere individuele activering nodig is. Riemersma: “Voor de verwerking van trauma’s is de groep te groot. Het is preventieaanbod om vrouwen te helpen een eerste stapje naar activering en empowerment te zetten. Van klacht naar kracht.”
Kracht van Aandacht voor mij
De kracht van Aandacht voor mij zit in de laagdrempeligheid, de onderwerpskeuze die aansluit bij de zaken die voor de vrouwen belangrijk zijn, en vooral het lotgenotencontact: de vrouwen vinden steun en (h)erkenning bij elkaar. Riemersma: “Je leert dat je niet alleen bent met je problemen, dat is goed voor je zelfvertrouwen. Je voelt je begrepen en gehoord. Geleidelijk aan krijgen de deelnemers meer vertrouwen in zichzelf en komen in hun kracht.”
Bij Welzijn op Recept zijn volgens Tas soms de drempels naar activiteiten in de sociale basis te hoog: “Na de groepsdynamiek van Aandacht voor mij zijn de deelnemers uit hun isolement en gaan wél naar activiteiten in de buurt.” Vaak blijven zij ook in kleinere groepjes samen allerlei dingen doen. Of wordt een deelnemer zelf ervaringsdeskundige. Riemersma: “Aandacht voor mij slecht echt drempels.”
Uitrol
Na het succes in West is Aandacht voor mij de afgelopen twee jaar verder ontwikkeld en inmiddels uitgerold in vijf stadsdelen. Dat klinkt eenvoudig, maar in werkelijkheid is het een hele klus, weet kwartiermaker Riemersma. “Je bent eerst een tijd aan het pionieren in het betreffende stadsdeel. Welk aanbod is er al voor mensen met deze klachten, wat speelt er lokaal op dit vlak? Welke huisartsen en welzijnscoaches moet ik benaderen? Zijn er sleutelfiguren die het juiste netwerk, de motivatie en het talent hebben om het te trekken? Die kan ik dan begeleiden. Zo sprak ik in Z.O. met iemand die al met een vrouwengroep werkte en dus al contacten heeft.”
De huisartsen worden geïnformeerd over Aandacht voor mij via de welzijnscoaches. Zij hebben de netwerken met de eerstelijn.
Interculturele groepen
Bovendien verschillen de doelgroepen per stadsdeel. In Noord bijvoorbeeld kwam de vraag naar Aandacht voor mij vanuit Warm Welkom. Het gaat daar om oudere Eritrese en Syrische statushouders die het Nederlandse zorgsysteem niet goed begrepen, en daardoor zorg meden of te lang doorliepen met klachten. Daar zijn nu gemixte groepen met vrouwen en mannen.
Riemersma: “In de stadsdelen waar we de uitrol zijn begonnen, Oost en Zuid-Oost, zijn nu circa zeven groepen geweest. Er bleken ook veel vragen te komen over mantelzorg. Daarom zijn we daar vorig jaar een pilot gestart met Aandacht voor mij speciaal voor mantelzorgers.”
Samen werken aan gezondheid van Amsterdammers
“Zo maak je een ketensamenwerking met korte lijnen tussen het medisch en sociaal domein. Naast preventie is netwerksamenwerking ook het doel van het project Amsterdam Vitaal en Gezond, waar Welzijn op Recept en Aandacht voor mij onderdeel van zijn.”
Tas: “Aandacht voor mij evalueert na afloop met de deelnemers. Zo leren we wat de huisartsen kan ontlasten en welke uitbreidingen wellicht mogelijk zijn. Bijvoorbeeld voor mensen met een licht verstandelijke beperking.” Ook de gemeente en de zorgverzekeraar worden betrokken. Zij hebben inmiddels tijdens een werkbezoek zelf kunnen ervaren dat Aandacht voor mij werkt. Riemersma: “Zo blijf je bouwen. Én samen werken aan de gezondheidheidsvaardigheden van Amsterdammers.”
Voor meer informatie over de uitdagingen van samenwerken, download het ebook Welzijn op Recept, de uitdaging van samenwerking tussen zorg en welzijn
Voor meer succesverhalen download het boekje Pareltjes van Welzijn op Recept
Benieuwd naar meer kennis en ervaring uit de dagelijkse praktijk van Welzijn op Recept, volg ons dan op LinkedIn