Welzijn op Recept cruciale tool in gereedschapskist van Nij Begun
Op de foto: Jennifer Bakker
Fotograaf: Albert Hidding
In 2025 hebben we al een aantal keren bericht over Nij Begun en de bijzondere positie van Welzijn op Recept daarin. Hoogste tijd voor een update. Jennifer Bakker, regiocoördinator Welzijn op Recept en projectmanager bij de Tintengroep, vertelt graag wat allemaal al is bereikt, het succes van de regionale aanpak en de nieuwe ontwikkelingen.
Met het programma Nij Begun kreeg Welzijn op Recept in de provincie Groningen en drie gemeenten in Noord-Drenthe een enorme boost. De al daarvoor begonnen uitrol van de interventie over dit gebied is inmiddels voltooid: Welzijn op Recept is daar voor alle inwoners beschikbaar.
Succesfactoren
Volgens Bakker heeft de succesvolle snelle uitrol te maken met twee factoren: “De regionale aanpak, met duidelijke afspraken die voor het hele Nij Begun-gebied gelden, maar ook met ruimte voor lokaal maatwerk. Vervolgens ook de combi van de beschikbaarheid van structurele middelen en het niet ‘ingemetseld’ zijn met monitoringsafspraken. Doorgaans willen investeerders precies weten wat het doet en hoeveel zorgkosten vermeden worden. Bij WoR is precies meten ingewikkeld. Gelukkig staan binnen Nij Begun de inwoners en hun welbevinden op 1.”
Welzijn op Recept wordt daarbij gezien als een effectief middel. De interventie is daarom gegarandeerd voor dertig jaar met een bedrag van 7,6 miljoen euro per jaar. “Die structurele financiering geeft gemeenten de mogelijkheid zich te committeren aan een langetermijnvisie op preventie en gezondheid. Maar ze vroegen zich wel af hoe de keuzes worden gemaakt over de inzet en de verdeling van de middelen over de gemeenten. Over hoeveel geld zij werkelijk konden beschikken. Contracten van welzijnscoaches moesten worden verlengd. Doe je dat dan wel?”
Taakomvang welzijnscoaches bepaalt budget gemeente
Om meer duidelijkheid en rust te geven hebben de gemeenten, de regiocoördinatoren vanuit de huisartsen en welzijnsorganisaties en het Team Sociale Agenda een begroting opgesteld voor de komende twee jaar. Die is recent goedgekeurd. “De taakomvang van de welzijnscoaches is gebaseerd op de richtlijn van het Landelijk kennisnetwerk: 0,5 fte per 5.000 tot 10.000 patiënten. Wij hebben patiënten vervangen door inwoners. Maar de hulp die nodig is in een gemeente, stijgt niet lineair met het aantal inwoners. Die hangt ook af van sociaaleconomische factoren en van welke voorzieningen er zijn. Is het een stedelijke of plattelandsgemeente?”
Het budget per gemeente is bedoeld voor de inzet van de welzijnscoaches: via de gemeente naar de welzijnsorganisatie en dan vrijwel volledig naar de welzijnscoaches. Zij zijn gekoppeld aan de gemeente waar de huisarts/huisartsenpraktijk gevestigd is. Daar kennen zij de sociale kaart, hebben korte lijnen. Maar wat doe je met patiënten die wonen in een andere gemeente of zelfs net over de grens in Duitsland? “Daarover zijn procesafspraken gemaakt op teamcoaches-niveau: er wordt gekeken of in de woonplaats Welzijn op Recept is. Zo ja, dan worden onderlinge afspraken gemaakt, om een verwijscarrousel te voorkomen.”
Welzijn op Recept met makelaarsfunctie als plus
Welzijn op Recept wordt in het Nij Begun-gebied uitgevoerd zoals in het Handboek WoR is beschreven. “Daar zijn we allemaal scherp op, in de webinars voor huisartsen en trainingen voor welzijnscoaches, en in bijeenkomsten voor welzijnscoaches die we regelmatig houden om van elkaar te leren en voeding op te halen, even de peilstok erin hangen om voor iedereen duidelijk te houden wat Welzijn op Recept is.
De interventie heeft bij ons als plus ook een makelaarsfunctie. Wanneer een verwijzing geen Welzijn op Recept blijkt te zijn, stuurt de welzijnscoach die inwoner niet terug naar de huisarts, maar begeleidt naar de juiste ondersteuning. Dat kan eventueel de welzijnscoach zelf zijn, maar dan in een andere rol, bijvoorbeeld als maatschappelijk werker. Voordeel daarvan is dat de inwoner bijna ongemerkt door kan.” Ook is er aandacht voor demedicaliseren (niet binnen de zorg houden wat er niet hoort), collectiveren (groepen maken rond dezelfde hulpvraag) en normaliseren (accepteren dat ongemak en ziekte bij het leven horen).
Bijzonder gebied
We moeten niet vergeten dat het aardbevingsgebied een eigen complexe problematiek heeft. Er spelen factoren die allemaal een grote impact hebben op het lichamelijk en mentaal welbevinden van inwoners, zoals de scheuren (in gebouwen én mensen) en de problematische schadeafwikkeling, maar ook het wantrouwen: “We zijn altijd een wingebied geweest, denk aan turfwinning en aardolie in de Veenkoloniën en later gaswinning, zoutwinning en windturbines. De baten kwamen niet terecht in onze regio, wel de lasten.”
Vanuit deze context is de hulpvraag soms zo complex dat er veel extra tijd nodig is om de vraag achter de vraag helder te krijgen. De welzijnscoach sluit dan Welzijn op Recept af en verwijst door naar andersoortige hulpverleners, die langduriger ondersteuning kunnen bieden.
“Uit onze registratie en monitoring blijkt dat 70 tot 80 procent van de nieuwe toestroom via Welzijn op Recept onbekend was bij de welzijnsorganisatie. Die zouden anders waarschijnlijk binnen de tweedelijn zijn terechtgekomen. Dat is extra winst!”
Voor meer informatie over de uitdagingen van samenwerken, download het ebook Welzijn op Recept, de uitdaging van samenwerking tussen zorg en welzijn
Voor meer succesverhalen download het boekje Pareltjes van Welzijn op Recept
Benieuwd naar meer kennis en ervaring uit de dagelijkse praktijk van Welzijn op Recept, volg ons dan op LinkedIn