Kunst op Recept is creatieve interventie met grote impact
Op de foto: Asli Feliz
De gemeente Katwijk kent verschillende vormen van Welzijn op Recept. Een daarvan is Kunst op Recept, waarbij de focus ligt op de ‘helende’ kracht van creativiteit op verschillende terreinen. Asli Filiz, sociaal werker Cultuur en Kunst op Recept, vertelt hoe de interventie verloopt en waarom die zo goed werkt.
Inwoners van Katwijk kunnen op verschillende manieren worden doorverwezen naar Kunst op Recept. Huisartsen en POH’s doen dat door via Zorgdomein door te verwijzen naar Welzijn op Recept, de centrale toegang tot alle welzijnsarrangementen: Welzijn op Recept, Bewegen op Recept, Jeugd op Recept en Kunst op Recept.
Als voor de verwijzer duidelijk is dat de patiënt met psychosociale klachten waarschijnlijk het meest baat zal hebben bij samen creatief zijn, dan geeft hij of zij dat aan op de verwijzing. Die gaat dan meteen naar Asli Filiz, sociaal werker Kunst op Recept bij Welzijnskwartier. Daar is ze bovendien werkzaam als sociaal werker Cultuur en stelt zij als projectleider CMK4 een cultureel programma op voor basisscholen. “In die twee functies doe ik het voorwerk voor Kunst op Recept. Daardoor heb ik al contact met de verschillende cultuurpartners, van het Katwijks Museum en de bibliotheek tot verenigingen en kunstenaars. En weet ik wat waar gebeurt op het gebied van kunst en cultuur.”
Welzijnscoach als tussenweg
Regelmatig komen inwoners ook via de welzijnscoaches. Dan blijkt pas in de gesprekken met de welzijnscoach dat creatief bezig zijn datgene is waar de doorverwezen inwoner weer blij van wordt en energie van krijgt. De welzijnscoach verwijst deze inwoner dan alsnog door naar Kunst op Recept. “Of bijvoorbeeld iemand met Parkinson, die twijfelde: wat kan ik nog wel? En dat graag binnen een beschermde omgeving wilde uitproberen. Ook toen kon ik het overnemen.”
Voor wie ontmoeting zoekt, is een koffiegroep niet altijd een goede optie, bijvoorbeeld omdat die te veel prikkels oplevert of omdat iemand liever artistiek bezig is, maar nog te kwetsbaar om dat zelf ergens te gaan doen. Voor die inwoners is iets creatiefs doen in een kleine groep onder begeleiding van een kunstenaar veel prettiger.
Ook de coördinator vrijwilligerswerk stuurt inwoners door: “Dat zijn mensen die graag anderen willen helpen, maar daar nog niet aan toe zijn. Die eerst zichzelf iets moeten gunnen. Of voor wie aan de slag gaan met vrijwilligerswerk nog een stap te ver is, die nog een duwtje in de rug nodig hebben.
Iedereen weer wakker
Ook de wijkwerker kan deelnemers aandragen en tenslotte kunnen mensen zich ook zelf aanmelden. “Ik zeg dan wel altijd: ‘Bespreek het eerst met je huisarts of hulpverlener, of die Kunst op Recept voor jou op dit moment een goed idee vindt. En laat je dan doorverwijzen. Voor de zorgverleners is het ook even een reminder dat wij bestaan en wakkert het hun vlammetje om te verwijzen opnieuw aan. Dan is iedereen weer even wakker.”
Hoe verder?
Volgens de sociaal werker zou er echt meer doorverwezen mogen worden. Ze weet hoe goed Kunst op Recept de deelnemers doet. Het verschil tussen hoe het met hen gaat, wanneer ze bij haar binnenkomen, en na hun deelname aan de interventie is groot.
Na de doorverwijzing gaat Filiz eerst in gesprek en maakt de mogelijkheden van de interventie duidelijk: “We hebben tekenen en schilderen, keramiek, creatief schrijven, fotografie, en werken met vilt. De eerste twee creatieve opties zijn een doorlopend traject waar de deelnemer op ieder moment voor acht keer kan instromen en dan weer uitstroomt. De andere hebben een vaste start- en einddatum.
“We kijken wat het beste past. Soms gaan mensen meteen aan bij een bepaalde kunstvorm. Als de keuze duidelijk is, vraag ik of ik de gegevens mag doorspelen. Ik maak een verbindingsmail naar de kunstenaar/begeleider en zorg voor de kennismaking.” Aan het eind van het Kunst op Recept-traject volgt een evaluatiegesprek met de deelnemer en terugkoppeling naar de verwijzer.
Grote impact
De ervaringen van het afgelopen jaar waren positief. Kunst op Recept werkt: “Door samen creatief bezig te zijn, worden de deelnemers uit hun gepieker en negatieve gevoel gehaald. Daardoor gaan ze gezondere keuzes maken voor zichzelf waarmee ze hun leven op de rit kunnen houden. Ze ontdekken dat ze de deur uit moeten voor ontspanning. Ze gaan anders, positiever naar zichzelf kijken en ontdekken dat ze ook na een verlieservaring nieuwe dingen kunnen doen en nieuwe talenten kunnen ontwikkelen. Of zoals een mevrouw zei: ‘Kunst op Recept was voor mij een cadeautje in een hele nare tijd.’”
Creatief zijn is is hierbij geen doel, al gaan sommige deelnemers ermee door, soms zelfs als hobby. Kunst op Recept is een middel om te werken aan meer welzijn en welbevinden. “In tegenstelling tot kunstzinnige therapie gaat het bij ons niet om therapie maar om een creatieve interventie, die ook, preventief, zwaardere zorg kan voorkomen.”
Voor meer informatie over de uitdagingen van samenwerken, download het ebook Welzijn op Recept, de uitdaging van samenwerking tussen zorg en welzijn
Voor meer succesverhalen download het boekje Pareltjes van Welzijn op Recept
Benieuwd naar meer kennis en ervaring uit de dagelijkse praktijk van Welzijn op Recept, volg ons dan op LinkedIn