Welzijn op Recept
×
  • Welzijn op Recept
    • Wat is Welzijn op Recept?
    • Hoe werkt welzijn op recept?
    • Status in Nederland
  • Zo werkt het
    • Meerwaarde voor patiënten
    • Zo werkt het voor de huisarts
    • Meerwaarde voor de welzijnscoach
    • Meerwaarde Welzijn op Recept voor de gemeente
  • Ondersteuning
    • Programma van Doorpakkers
    • Zelf aan de slag
      • Aan de slag als eerstelijnszorgverlener
      • Aan de slag als welzijnscoach
      • Aan de slag als gemeente
    • Trainingen en Workshops
    • Landelijk kennisnetwerk Welzijn op Recept
  • Publicaties
    • Vacatures
    • Succesverhalen
    • Boeken Welzijn op Recept
      • Welzijn op Recept, de uitdaging van samenwerken tussen zorg en welzijn
    • Nieuws
    • Nieuwsbrieven
    • Rapporten
      • Resultaten Landelijke monitor Welzijn op Recept 2023
      • Monitoring en evalueren van Welzijn op Recept
      • Welzijn op Recept levert 5-10% besparingen op in de zorg
      • Regionale inkoop Welzijn op Recept door zorgverzekeraars en gemeenten
      • Integraal inkoopadvies Welzijn op Recept
    • Video’s
    • Blogs
  • Winkel
    • Winkelmand
  • Contact

Aanpak moet cultuursensitief, cocreatief en betrouwbaar zijn

24 juni 2024

foto: Nina Conkova

Eenzaamheid onder ouderen met een migratie-achtergrond is groot, wordt vaak pas laat herkend en vraagt een andere aanpak dan bij in Nederland geboren ouderen. Nina Conkova, wetenschapper aan Leyden Academy on Vitality and Ageing, legt uit hoe dat komt, welke aanpak geschikt is en wat Welzijn op Recept kan met de mede door haar opgestelde Interventiehandleiding Samen tegen Eenzaamheid.

Eenzaamheid vormt een belangrijk sociaal-maatschappelijk probleem. Vaak is het de reden voor doorverwijzing naar Welzijn op Recept.  De afgelopen jaren zijn er veel nieuwe initiatieven gestart om eenzaamheid bij ouderen te verlichten. Maar een klein deel daarvan richt zich specifiek op ouderen met een migratieachtergrond. Zij voelen zich echter vaker en sterker eenzaam dan in Nederland geboren ouderen. 

Wie zijn dat, ouderen met een migratieachtergrond? Vaak wordt gedacht aan mensen met een ‘niet-westerse’ achtergrond, met name van Turkse en Marokkaanse afkomst, die als gastarbeider naar Nederland zijn gekomen. Maar de groep is veel groter en diverser: denk aan Chinezen, mensen uit Suriname en voormalig Nederlands-Indië, vluchtelingen uit het Midden-Oosten. Er zijn bovendien grote verschillen binnen de groepen. Zo vind je binnen de Turkse groep etnische Turken, Koerden, Bulgaarse Turken en Zazas en twee Islamitische stromingen: de Soennieten en de Alevieten. Al die verschillen beïnvloeden ook hoe mensen het ouder worden ervaren en het risico op eenzaamheidsgevoelens. Sowieso zijn ouderen met een migratieachtergrond vaak al vroeg oud. Leyden Academy houdt in haar onderzoeksbeleid daarom 55-plus als leeftijdsgrens aan.

Nog veel onbekend

“We weten eigenlijk nog heel weinig”, aldus Conkova. “Naar Turkse, Marokkaanse en Surinaamse ouderen is onderzoek gedaan, van de andere groepen weten we nog minder. Iemand direct vragen naar gevoelens is vanuit culturele en religieuze achtergronden ongepast. Ook heeft men vaak niet zoveel vertrouwen in ‘de overheid’. Doorgaans signaleren we eenzaamheid dan ook pas laat, als mensen er echt last van hebben. Die wordt niet opgemerkt: deze ouderen hebben een gezin om zich heen, een uitgebreide sociale of religieuze gemeenschap. Er zijn dus wel sociale relaties, maar oudere migranten vragen daar geen hulp bij eenzaamheid.” Bovendien komen ze vaak de deur niet uit, wat eenzaamheid in de hand werkt. Een huisarts kan dan wél vroegsignaleren, als die tenminste vertrouwen geniet. “Vertrouwen winnen duurt, zeker in de islamitische gemeenschap, lang en kan snel weer verdwijnen.”

Risicoprofielen

Als onderzoeker kijkt Conkova daarom niet zozeer naar de herkomstlanden, maar veeleer naar risicoprofielen. “Probeer in te schatten hoe eenzaam iemand is door te kijken naar factoren die daar invloed op hebben, zoals Waarom is iemand naar Nederland gekomen? Is hij of zij alleenstaand of niet? Welk geloof heeft hij? Spreekt hij Nederlands? Als iemand bij de huisarts komt, geen Nederlands spreekt en een kind moet tolken, dan zal de ouder niet vrijuit vertellen hoe hij zich voelt. De aanpak van eenzaamheid begint bij open communicatie. Bij Islamitische migrantenouderen kan dat vaak beter in een groep met dezelfde achtergrond en in een besloten setting. Dat geeft de deelnemers vertrouwen om openlijk te kunnen spreken.”

Daarnaast zijn er de risicofactoren die ook bij in Nederland geboren ouderen spelen, maar vaker voorkomen bij migrantenouderen: laag inkomen, weinig opleiding/lage sociale status, slechte gezondheid en beperkte regie over het eigen leven.

Samen tegen Eenzaamheid

Hoe pak je de eenzaamheid bij deze zeer diverse groep aan? In februari 2024 is de Interventiehandleiding Samen tegen Eenzaamheid verschenen, opgesteld door Leyden Academy en Stichting RCOAK, een kennisinstituut respectievelijk vermogensfonds gericht op welzijn en bestaanszekerheid van ouderen, met bijzondere aandacht voor ouderen met een migratieachtergrond.

De Interventiehandleiding is gebaseerd op de ervaringen en onderzoeksresultaten van het programma Samen tegen Eenzaamheid, uitgevoerd als pilot in 2023 door vijf organisaties in Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Amersfoort.

“Om de doelgroepen te bereiken is een zorgvuldige, persoonlijke benadering nodig via de huisarts, de welzijnscoach/sociaal werker en vooral sleutelfiguren/bruggenbouwers in de wijk, bewoners kennen en vertrouwen hen. We hanteren een bottom-up-, co-creatieve benadering, dus niet voor maar samen met deelnemers activiteiten organiseren. Deze sluiten daardoor beter aan bij hun wensen en behoeften en zijn dus effectiever.”

Maar om de behoeften te ontdekken is best lastig. Het vereist voortdurende stimulatie, voorbeelden geven en interesse wekken door vragen als “Wat maakt je gelukkig?”, “Wat deed je eerder?” en “Wie ben jij?” Pilot-deelnemers gaven aan dat ze hierdoor ook zichzelf beter hebben leren kennen.

Het is  heel belangrijk om goed naar de deelnemers te luisteren en de eigen aannames los te laten. Samenwerking met diverse organisaties buiten en vooral binnen de buurt is een must. Denk aan organisaties en initiatieven die helpen bij het opzetten van activiteiten en workshops, fondsen voor de financiële ondersteuning en kennisinstituten die ondersteuning bieden voor een effectieve uitvoering van het programma.

Welzijnscoaches zullen in de Interventiehandleiding veel herkennen. Net als Conkova’s verhaal kan die hen waardevolle informatie bieden voor hun ondersteuning van migrantenouderen, vooral bij eenzaamheid.

Klik op de link voor de interventiehandleiding “Samen tegen Eenzaamheid met oudere migranten”

Voor meer succesverhalen download het boekje “Pareltjes van Welzijn op Recept”

Benieuwd naar meer kennis en ervaring uit de dagelijkse praktijk van Welzijn op Recept, volg ons dan op Linkedin

Recente berichten

  • De hele sociale kaart overzichtelijk bijeen in één kleurenwaaier
  • Welzijn op Recept ook voor cliënten wijkverpleegkundigen
  • Welzijn op Recept is een voortdurend leerproces
  • Welzijn op Recept bekend fenomeen in Roerdalen
  • Welzijn op Recept in Groningen en Noord-Drenthe langjarig geborgd

Recente reacties

    Archieven

    • mei 2025
    • april 2025
    • maart 2025
    • februari 2025
    • januari 2025
    • december 2024
    • november 2024
    • oktober 2024
    • september 2024
    • augustus 2024
    • juli 2024
    • juni 2024
    • mei 2024
    • april 2024
    • maart 2024
    • februari 2024
    • januari 2024
    • december 2023
    • november 2023
    • oktober 2023
    • september 2023
    • juli 2023
    • juni 2023
    • mei 2023
    • april 2023
    • maart 2023
    • februari 2023
    • januari 2023
    • december 2022
    • november 2022
    • oktober 2022
    • september 2022
    • augustus 2022
    • juni 2022
    • mei 2022
    • april 2022
    • december 2021
    • november 2021
    • oktober 2021
    • september 2021
    • juli 2021
    • juni 2021
    • mei 2021
    • april 2021
    • maart 2021
    • februari 2021
    • januari 2021
    • december 2020
    • november 2020
    • oktober 2020
    • september 2020
    • juli 2020
    • juni 2020
    • mei 2020
    • april 2020
    • maart 2020
    • februari 2020
    • november 2019
    • augustus 2019
    • mei 2019
    • december 2018
    • november 2018
    • oktober 2018
    • september 2018
    • augustus 2018
    • juli 2018
    • juni 2018
    • mei 2018

    Categorieën

    • Artikel
    • Blogs
    • Geen categorie
    • Laatste Nieuws
    • Nieuws
    • Nieuwsbrieven
    • Succesverhalen
    • Tips&Artikelen
    • Vacatures

    Meta

    • Login
    • Berichten feed
    • Reacties feed
    • WordPress.org

    Het landelijke kennisnetwerk werkt aan Welzijn op Recept 2.0

    (+31) 85 1302521

    Stadsplein 1c, 3431 LZ, Nieuwegein

    • Welzijn op Recept
      • Wat is Welzijn op Recept?
      • Status in Nederland
    • Zo werkt het
      • Meerwaarde voor patiënten
      • Meerwaarde voor de welzijnscoach
      • Meerwaarde Welzijn op Recept voor de gemeente
    • Ondersteuning
      • Programma van Doorpakkers
      • Zelf aan de slag
      • Trainingen en Workshops
      • Landelijk kennisnetwerk Welzijn op Recept
    • Publicaties
      • Succesverhalen
      • Rapporten
      • Video’s
    • Winkel
      • Winkelmand
    • Contact
    Copyright © 2020 Welzijnoprecept.nl | alle rechten voorbehouden
    By continuing to browse this site, you agree to our use of cookies.