Een schat aan verhalen
Het gezicht achter de succesverhalen van Welzijn op Recept
Op de foto: Grieta Felix
Jarenlang stelde zij de vragen. Nu zit Grieta Felix zelf aan de andere kant van de tafel. Na ruim zes jaar, tientallen gemeenten en nog veel meer gesprekken neemt de vrouw achter de Succesverhalen van Welzijn op Recept afscheid. Van haar werk als interviewer en schrijfster en van een periode waarin zij van dichtbij zag hoe een vernieuwend idee uitgroeide tot een landelijke beweging.
Tekst en foto: Lisette van Elst
Wie Grieta ontmoet, merkt al snel dat nieuwsgierigheid haar grootste drijfveer is. Ze noemt zichzelf lachend een homo universalis, het renaissance-ideaal van de mens met een heel brede belangstelling. Al op het gymnasium wilde ze alles weten. Ze koos voor klassieke talen, studeerde daarnaast kunstgeschiedenis en werkte vervolgens ruim twintig jaar met veel plezier in het voortgezet onderwijs. Kennis overdragen, mensen enthousiasmeren en samen leren vormen de rode draad in haar leven.
Door reuma moest ze noodgedwongen afscheid nemen van het onderwijs. Dat voelde als een groot verlies. Achteraf bleek het ook een nieuw begin. Ze bouwde een bestaan op als kunsthistorica, ging lezingen en cursussen geven over kunst en cultuur en begon daarnaast als tekstschrijver en journalist voor de lokale krant. Via een toevallige ontmoeting met Jan Joost Meijs kwam ze terecht bij het Landelijk Kennisnetwerk Welzijn op Recept.
“Ik ben er niet meer weggegaan.”
Net als bij de krant, was het ook hier de breedte van de onderwerpen die haar aantrok: ze sprak huisartsen, praktijkondersteuners, welzijnscoaches, beleidsmakers, zorgverzekeraars, onderzoekers, computertechnici en regelmatig ook inwoners die dankzij Welzijn op Recept weer plezier en zin in hun leven hadden gekregen: “Dat zijn die mooiste Succesverhalen.”
“Ik ben dankbaar dat al die mensen hun ervaringen wilden delen en mij hun verhaal hebben toevertrouwd.”
Juist dat vertrouwen is voor haar altijd leidend geweest. Een goed verhaal begint volgens Grieta met oprechte aandacht. Waar ze vroeger werkte vanuit een klassieke interviewstructuur, ontdekte ze gaandeweg een andere, meer luisterende manier. Mensen uitnodigen om hun verhaal te vertellen.
“Ik wil mensen verleiden om gewoon te vertellen.”
Die manier van werken vertoont opvallend veel overeenkomsten met de aanpak van welzijnscoaches. Ook daar begint het met luisteren, open en zonder oordeel. Niet direct op zoek naar oplossingen, maar eerst horen wat er speelt.
In de vele gesprekken die ze voerde, zag Grieta steeds dezelfde kracht van Welzijn op Recept terugkomen. Geen ingewikkelde procedures, maar werken vanuit menselijke aandacht. Ze zag hoe inwoners zich na jaren van eenzaamheid weer onder de mensen begaven. Hoe vrijwilligerswerk opnieuw betekenis gaf. Hoe huisartsen eindelijk een behandelperspectief hadden voor patiënten bij wie medisch gezien eigenlijk niets te behandelen viel.
Maar achter die verhalen zag ze ook de complexiteit van het werk. De gescheiden werelden van het medisch en het sociaal domein. De andere mindset die nodig is, vertrouwen waaraan gewerkt moet worden. Niet ieder traject verloopt soepel. Soms duurt het lang voordat iemand een stap durft te zetten. En soms botsen systemen, verwachtingen en mogelijkheden. Juist die minder zichtbare kanten maakten voor haar duidelijk hoe belangrijk het is om ruimte te houden voor maatwerk en geduld. Volgens Grieta kunnen de succesverhalen daarbij mooie inspiratiebronnen zijn, en zelfs meer:
“Verhalen zijn óók kennis.”
Ze laten zien hoe anderen in andere gemeenten te werk gaan of een probleem hebben aangepakt. Ze geven professionals ideeën, herkenning en vertrouwen. Tegelijkertijd benadrukt Grieta dat verhalen nooit losstaan van de specifieke context. Wat in de ene gemeente werkt, vraagt in een andere omgeving om aanpassing. Juist daarom is het delen van ervaringen zo waardevol: het helpt professionals om van elkaar te leren.
Een van de verhalen die haar altijd zullen bijblijven, werd uiteindelijk nooit gepubliceerd. Het was het verhaal van een inwoner die met ondersteuning van de welzijnscoach weer ‘naar het licht ging’ na een zeer duistere periode in het leven. Grietaschreef dat verhaal zorgvuldig op, zodat de lezing meegevoerd zou worden in de ontwikkeling. Bij lezing vooraf bleek ze dat zo goed te hebben gedaan dat die persoon volledig werd teruggezogen in die donkere tijd. Samen met de welzijnscoach besloot ze het verhaal niet te publiceren.
“Toen besefte ik hoeveel impact een verhaal kan hebben, zeker een ervaringsverhaal. En dat je als schrijver een grote verantwoordelijkheid hebt.”
Door de jaren heen zag ze Welzijn op Recept veranderen. Toen zij begon, was het nog bijzonder dat huisartsen en welzijn elkaar wisten te vinden. Inmiddels is die samenwerking in vrijwel alle Nederlandse gemeenten vanzelfsprekend. Dat is winst, voor alle samenwerkingspartners, vindt ze. Ze zag hoe er steeds meer verwijzers bij kwamen, waardoor meer inwoners geholpen konden worden. Juist daarom kijkt ze met zoveel bewondering naar de pioniers van het eerste uur.
“Mensen realiseren zich vaak niet meer hoe bijzonder het eigenlijk was dat zorg en welzijn elkaar vonden.”
Tegelijkertijd ziet Grieta ook een risico: “We moeten de eigenheid van Welzijn op Recept niet vergeten.” Volgens haar dreigt de oorspronkelijke bedoeling soms uit beeld te raken, omdat steeds meer vormen van sociaal verwijzen onder één noemer worden gebracht.
Wanneer ik Grieta vraag wat zij meeneemt nu ze met pensioen gaat, hoeft ze niet lang na te denken.
“Een schat aan verhalen.”
Verhalen over professionals die vol enthousiasme en gedrevenheid blijven zoeken naar de juiste zorg op de juiste plaats. Over inwoners die hun leven stukje bij beetje weer oppakken. Over welzijnscoaches die met creativiteit nieuwe wegen en ongekende oplossingen vinden. En over een beweging die uitgroeide van een vernieuwend idee tot een vanzelfsprekend onderdeel van de Nederlandse gezondheidszorg.
[Helemaal stoppen lukt haar overigens nog niet. Er liggen nog een paar artikelen op haar te wachten en wie haar kent, weet dat nieuwsgierigheid zich niet laat pensioneren.]
Na ons gesprek blijft vooral één beeld hangen. Grieta Felix vertelde jarenlang de verhalen van anderen. Juist daardoor laat haar eigen verhaal zien waar Welzijn op Recept werkelijk om draait: aandacht, vertrouwen en de kracht van een open en goed gesprek.
Dank je wel voor al je mooie woorden en inspirerende verhalen!
Voor meer informatie over de uitdagingen van samenwerken, download het ebook Welzijn op Recept, de uitdaging van samenwerking tussen zorg en welzijn
Voor meer succesverhalen download het boekje Pareltjes van Welzijn op Recept
Benieuwd naar meer kennis en ervaring uit de dagelijkse praktijk van Welzijn op Recept, volg ons dan op LinkedIn